Historia rynku energii

Przejdź bezpośrednio do:Początek tekstu ,  Szukaj ,  Główna nawigacja ,  Podnawigacja ,  Metanawigacja ,  Początek strony

Pomimo ponad stuletniej historii samej elektroenergetyki, systemy elektroenergetyczne w ich obecnym kształcie rozwinęły się dopiero po II wojnie światowej. W latach 40-tych i 50-tych tworzyły one silnie scentralizowane struktury pozostające w rękach państwa i monopolistyczne na swych obszarach działania.

W latach tych dążenie rządów do przejmowania pełnej odpowiedzialności za tzw. sektory infrastrukturalne – od komunikacji po przemysł paliw i energii – wynikała z doświadczeń w funkcjonowaniu państwa w sytuacji wojennej oraz z przekonania o konieczności całkowitej kontroli obszarów ważnych strategicznie i związanych na ogół z funkcjami użyteczności publicznej. W sytuacji tej energia elektryczna traktowana była jako dobro wyższego rzędu. Odwrót od tych koncepcji był skutkiem oparcia gospodarki na podstawach neoliberalizmu.

Kiedy energia elektryczna stała się towarem?

Wielka Brytania

Pionierem radykalnych zmian w sektorze elektroenergetyki była Wielka Brytania. Aktem prawnym sankcjonującym równoczesną prywatyzację sektora, oddzielenie wytwarzania energii, jej przesyłu i dystrybucji przez rozbicie monopolistycznej organizacji CEGB oraz wprowadzenie konkurencji w wytwarzaniu i dostawie energii był Electricity Act z 1989 r.

Kraje Europy Środkowej i Wschodniej, rozpoczynając w roku 1989 transformację ustrojową, objęły nią również elektroenergetykę, dążąc do zerwania z nieefektywną ekonomiką nakazowo-rozdzielczą.

Energia elektryczna przestała być traktowana jako dobro - stała się towarem, a jej dotychczasowy odbiorca stał się klientem na rynku energii.

Zmiany w Polsce

W Polsce za moment rozpoczęcia procesu tworzenia rynku energii uważa się wejście w życie ustawy Prawo Energetyczne w kwietniu 1997 r. Począwszy od 4 września 1998 r. poszczególne grupy klientów na rynku energii stopniowow uzyskiwały prawo swobodnego wyboru sprzedawcy energii.
Prawo energetyczne - podstawy prawne polskiego rynku energii

Całkowite uwolnienie rynku energii w Polsce nastąpiło 1 lipca 2007 r. Obecnie z prawa wyboru sprzedawcy energii może skorzystać 15 milionów polskich gospodarstw domowych.

Tworzenie rynku energii obejmuje następujące ściśle powiązane ze sobą procesy:

• demonopolizację energetyki obejmującą jej podział na podsektory wytwarzania (elektrownie), przesyłu i dystrybucji oraz handlu energią
• liberalizację rynku, dzięki której w sukcesywnie poszerzanych obszarach funkcjonowania konkurencji, niezależne przedsiębiorstwa wchodzące w skład wspomnianych podsektorów współpracują ze sobą na zasadach komercyjnych
• prywatyzację energetyki obejmującą przekształcenie przedsiębiorstw państwowych w jednoosobowe spółki Skarbu Państwa, a następnie sprzedaż udziałów w nich inwestorom krajowym lub zagranicznym. W szczególnych przypadkach dopuszcza się prywatyzację przedsiębiorstw energetycznych poprzez sprzedaż ich akcji na giełdzie

Elektroenergetyka przekształciła się w rynek energii, którego funkcjonowanie wykazuje zasadniczą niezależność w ramach regulacji sprawowanej przez Państwo.

Mechanizmy rynkowe na rynku energii

Głównym celem uruchomienia mechanizmów rynkowych w energetyce jest zapewnienie racjonalnych cen energii dla jej nabywców przy jednoczesnym:

• zagwarantowaniu bezpieczeństwa dostaw energii
• wysokiej jakości energii i jakości obsługi klientów
• wytwarzaniu energii w minimalnym stopniu zanieczyszczającym środowisko naturalne (głównie poprzez emisję tlenków węgla, siarki i azotu oraz efekt cieplarniany)
• zwiększeniu efektywności wykorzystania energii
• zagwarantowaniu rynkowej rentowności przedsiębiorstw funkcjonujących w energetyce
• zapewnieniu energetyce środków niezbędnych na odtworzenie i rozwój jej infrastruktury technicznej