Słownik pojęć energetycznych
Amper (A)
Amperogodzina
Bezpieczeństwo energetyczne
Baryłka
BTU (British Thermal Unit)
CSR (społeczna odpowiedzialność biznesu)
Deregulacja
Dwutlenek węgla
Dystrybucja
Edison Thomas Alva
Elektrociepłownia
Elektrownia
Elektrownia cieplna
Elektrownia geotermiczna
Elektrownia jądrowa
Elektrownia maremotoryczna (falowo-wodna)
Elektrownia maretermiczna (oceanotermiczna)
Elektrownia słoneczna (helioelektrownia)
Elektrownia wiatrowa
Elektrownia wodna (hydroelektrownia)
Energia elektryczna
Kilowat
Kilowatogodzina
Maksymalna moc energii elektrycznej
Miejsce dostarczania
Moc elektryczna
Moc przyłączeniowa
Moc umowna
Nielegalne pobieranie energii elektrycznej
Prąd elektryczny
Przyłącze
Taryfa
Tablica rozdzielcza
Tabliczka znamionowa
Transformator
Układ pomiarowo-rozliczeniowy
Usługa przesyłowa
Wat
Amper (A)
Podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI. Wartość jednego Ampera ma prąd elektryczny niezmieniający się, który płynąc w dwóch równoległych, prostoliniowych, nieskończenie długich przewodach o znikomo małym przekroju kołowym, umieszczonych w próżni w odległości 1 m od siebie, wywołałby między tymi przewodami siłę 2 x 10 –7 N na każdy metr długości.
Nazwa Amper pochodzi od nazwiska Andre Marie Ampère'a - francuskiego matematyka i fizyka, twórcy podstaw współczesnej elektrodynamiki.
Amperogodzina
przenosi prąd o natężeniu jednego Ampera płynący w ciągu jednej godziny. Stosowana powszechnie np. do określania pojemności elektrycznej akumulatorów tak w motoryzacji jak i w urządzeniach codziennego domowego użytku. W tych ostatnich wyrażana jest zazwyczaj w miliAmperogodzinach (mAh) czyli tysięcznych częściach amperogodziny.
Bezpieczeństwo energetyczne
stan gospodarki umożliwiający pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na paliwa i energię w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony, przy jednoczesnym zachowaniu wymagań ochrony środowiska.
Baryłka
pozaukładowa jednostka objętości płynów, używana głównie i tradycyjnie w handlu ropą naftową. 1 baryłka amerykańska odpowiada dokładnie 158,987 litrom (w zaokrągleniu przyjmuje się 159 l). Baryłka angielska jest nieco większa i odpowiada 163,656 litrom (w zaokrągleniu przyjmuje się 164 litry).
BTU (British Thermal Unit)
to pozaukładowa jednostką energii używana przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych. 1 BTU to ilość energii potrzebna do podniesienia temperatury jednego funta wody o jeden stopień Fahrenheita. Z powodu nieprecyzyjnej definicji tej jednostki (zmiany ciepła właściwego wody przy różnych temperaturach) jej wartość waha się od 1054 do 1059 J. Jest stosowana głównie przy podawaniu energii generowanej przez urządzenia ciepłownicze.
CSR (społeczna odpowiedzialność biznesu)
Koncepcja, zgodnie z którą firmy dobrowolnie łączą kwestie ekonomiczne, społeczne i środowiskowe w swoich operacjach biznesowych oraz w kontaktach z otoczeniem zewnętrznym.
Deregulacja
Zniesienie monopolu (zazwyczaj państwowego) w zakresie oddziaływań na ekonomiczną sferę kraju, które umożliwia rynkowi działanie na zasadach wolnej konkurencji. Tu używana jako synonim liberalizacji.
Więcej informacji
Zmiany na polskim rynku energii
Dwutlenek węgla
Gazowy związek węglowy, który naturalnie występuje w atmosferze i bierze udział w fotosyntezie. Dwutlenek węgla jest niezbędny, by na ziemi mogło istnieć życie. Symbol chemiczny to CO{2}. Jest to dominujący gaz cieplarniany w atmosferze. Patrz: gazy cieplarniane.
Dystrybucja
Dystrybucja podsektor elektroenergetyki polskiej, obok podsektora przesyłu, wytwarzania, a także obrotu. Zadaniem podsektora dystrybucji jest transport energii elektrycznej systemami dystrybucyjnymi wysokiego, średniego i niskiego napięcia w celu dostarczania jej do odbiorców końcowych.
Edison Thomas Alva
(1847–1931) genialny samouk, ojciec elektryczności, amerykański wynalazca, twórca stu patentów. W 1879 wynalazł żarówkę elektryczną; a w latach 1881–82 zbudował w Nowym Jorku pierwszą w świecie elektrownię pracującą na użytek publiczny. W 1904 roku zbudował akumulator zasadowy niklowo-żelazowy; w Menlo Park zorganizował pierwszy w świecie instytut badań naukowo-technicznych.
Elektrociepłownia
Elektrownia parowa wytwarzająca jednocześnie energię elektryczną oraz ciepło w tzw. układzie skojarzonym (kogeneracja). Ciepło jest dostarczane odbiorcom w postaci pary lub gorącej wody w ilości nie mniejszej niż 10 proc. znamionowej wydajności kotłowni. Układ cieplny elektrociepłowni, w którym para z upustów lub wylotów turbin, po wykonaniu pracy i częściowym rozprężeniu, jest wykorzystywana jako nośnik ciepła, pozwala wykorzystać ciepło odpadowe i uzyskać wyższą ogólną sprawność przetwarzania energii niż przy niezależnym wytwarzaniu ciepła w ciepłowniach i energii elektrycznej w elektrowniach cieplnych.
Elektrociepłownie dzieli się na przeciwprężne i upustowo-kondensacyjne. W Polsce pierwszą wielką elektrociepłownią była elektrociepłownia na Żeraniu w Warszawie zbudowana w latach 1951 – 61, która jest jednym z 5 zakładów Vattenfall Heat Poland, największego w Polsce producenta ciepła i energii elektrycznej.
Więcej informacji
Elektrociepłownie
Elektrownia
Zakład przemysłowy lub zespół urządzeń wytwarzających energię elektryczną z różnych form energii pierwotnej. Pierwsze elektrownie powstały pod koniec XIX wieku. W 1882 w Nowym Jorku, w 1883 w Mediolanie i Petersburgu, w 1884 w Berlinie. Początkowo wytwarzały prąd stały o napięciu 110 V, 220 V, rzadziej 500 V. Wyposażone były w tłokowe maszyny parowe i rusztowe kotły płomienicowe lub bateryjne, z ręcznym narzutem paliwa. W niektórych miastach np. w Krakowie elektrownia miejska wyposażona była w silniki gazowe zasilane gazem z miejskiej gazowni.
Następnym etapem rozwoju było zastosowanie w 1891 roku prądu przemiennego w układzie trójfazowym. Po II wojnie światowej nastąpił dynamiczny rozwój energetyki połączony z jej centralizacją. Obecnie jesteśmy świadkami tworzenia wolnego rynku, na którym energia elektryczna staje się towarem.
Więcej informacji
Elektrownie kondensacyjne
Elektrownia cieplna
Elektrownia, gdzie energia pierwotna występująca w formie chemicznej jest uwalniana poprzez spalanie paliw kopalnych (węgla kamiennego lub brunatnego, gazu ziemnego), produktów rafinacji ropy naftowej (olej opałowy, mazut), substancji organicznych, odpadów poprodukcyjnych lub komunalnych (biogaz z oczyszczalni ścieków lub gaz śmietniskowy). Rozróżnia się elektrownie cieplne:
- parowe (z turbinami parowymi)
- gazowe (z turbinami gazowymi)
- parowo-gazowe (w których ciepło gazów odlotowych opuszczających turbinę gazową jest wykorzystywane w obiegu parowo-wodnym)
- spalinowe (z silnikami Diesla).
Elektrownia geotermiczna
wytwarza energię elektryczną wykorzystując ciepło wnętrza Ziemi.
Elektrownia jądrowa
to elektrownia wykorzystująca reakcję rozszczepienia jąder pierwiastków ciężkich (izotopów rozszczepialnych) w reaktorze jądrowym. Najczęściej są stosowane reaktory wodne ciśnieniowe oraz reaktory z wrzącą wodą. Sprawność elektrowni jądrowych wynosi 30–42%. W elektrowniach jądrowych z reaktorami wodnymi ciśnieniowymi nośnikami energii pierwotnej są substancje rozszczepialne zawarte w paliwie jądrowym ciepło powstające w procesie rozszczepienia jąder jest odbierane przez chłodziwo wodne i przekazywane parze wodnej w wytwornicy pary, para napędza turbinę parową sprzężoną z generatorem energii elektrycznej. Elektrownie jądrowe produkują ok. 17% zużywanej na świecie energii elektrycznej (np. we Francji ponad 73%),
Więcej informacji
Elektrownie jądrowe
Elektrownia maremotoryczna (falowo-wodna)
zwana też elektrownia pływową - wytwarza energię elektryczną z energii fal lub prądów morskich i oceanicznych.
Elektrownia maretermiczna (oceanotermiczna)
wykorzystuje różnicę temperatur między ciepłymi warstwami powierzchniowymi, a zimnymi warstwami głębinowymi morza jako źródło ciepła przetwarzanego w energię elektryczną.
Elektrownia słoneczna (helioelektrownia)
przetwarza energię promieniowania słonecznego na energię elektryczną. Są stosowane 2 metody: pośrednia (heliotermiczna), polegająca na przemianie energii promieniowania słonecznego absorbowanego przez kolektor słoneczny na energię czynnika termodynamicznego elektrowni parowej i bezpośrednia (helioelektryczna) polegająca na bezpośredniej przemianie energii pierwotnej na energię elektryczną za pomocą przetworników fotowoltaicznych.
Więcej informacji
Ogniwa fotowoltaiczne
Elektrownia wiatrowa
wytwarza energię elektryczną z energii wiatru za pomocą silnika wiatrowego sprzężonego z generatorem elektrycznym. Sprawność elektrowni wiatrowej nie przekracza obecnie 40%.
Więcej informacji
Elektrownie wiatrowe
Elektrownia wodna (hydroelektrownia)
przetwarza energię wód płynących na energię elektryczną przy wykorzystaniu turbiny wodnej sprzęgniętej z generatorem. Sprawność elektrowni wodnych wynosi średnio 80–90% i jest zdecydowanie najwyższa ze wszystkich elektrowni. Rozróżnia się elektrownie zbiornikowe, przepływowe, pompowe i pływowe. Specjalną grupą elektrowni wodnych są elektrownie szczytowo-pompowe.
Energia elektryczna
energia układu ładunków elektrycznych, w przypadku ładunków nieruchomych jest to energia elektrostatyczna, w przypadku ładunków poruszających się — energia elektrodynamiczna. W praktyce przez energię elektryczną rozumie się zwykle energię prądu elektrycznego wyrażającą się wzorem:
E = UIt = I 2Rt, gdzie:
U — przyłożone napięcie elektryczne
I — natężenie prądu elektrycznego
R — opór (rezystancja)
t — czas przepływu
Kilowat
moc równa 1000 watów; definicja wata poniżej. Kilowat posiada skrót kW. Kilowat jest często (błędnie) utożsamiany z kilowatogodziną (kWh). Kilowatogodzina odpowiada ilości energii zużywanej przez urządzenie o mocy 1 kW przez godzinę.
Kilowatogodzina
to jednostka energii najczęściej stosowana w życiu codziennym. Odpowiada ilości energii zużytej w ciągu godziny przez urządzenie o mocy 1 kW (1 kilowata). Gospodarstwo domowe zużywa średnio 2500-3000 kWh rocznie. Uwaga: pytanie o cenę energii to de facto pytanie ile kosztuje kilowatogodzina (ile kosztuje 1 kWh). Błędem jest pytanie ile kosztuje kilowat (ile kosztuje kW). Kilowat jest jednostką mocy, nie jest jednostką energii.
Więcej informacji
Ceny energii elektrycznej - Polska
Maksymalna moc energii elektrycznej
to moc pobierana przez domowe urządzenia elektryczne (sprzęt AGD, hydrofor, oświetlenie wewnętrzne i zewnętrzne, urządzenia do podgrzewania wody, automatykę, komputery, urządzenia alarmowe, kuchnie, ogrzewanie elektryczne – piece akumulacyjne, maty podłogowe, itp.) jeśli wszystkie będą pracowały w tym samym czasie. W praktyce rzadko pracują równocześnie, dlatego rzeczywisty pobór mocy będzie niższy niż wyliczony.
Moc maksymalną można wyliczyć samemu (gdy znamy orientacyjną moc poszczególnych urządzeń), ale lepiej poprosić o to projektanta elektryka lub zapytać w spółce dystrybucyjnej poczas składania wniosku. Trzeba wiedzieć, czy i jakie urządzenia dużej mocy mają być zainstalowane w domu (elektryczny piec grzewczy, kuchenka elektryczna z piekarnikiem, przepływowy ogrzewacz elektryczny, itp). Teoretycznie można wystąpić o przydział mocy równy mocy maksymalnej. Zazwyczaj jednak moc przyłączeniowa jest niższa niż moc maksymalna.
Miejsce dostarczania
punkt w sieci energetycznej określony w umowie o przyłączenie, w umowie o świadczenie usług przesyłowych lub w umowie sprzedaży energii elektrycznej.
Moc elektryczna
(oznaczana literą P) jest to ilość energii elektrycznej dostarczana w jednostce czasu. Mierzymy i podajemy ją w watach (W). 1 W to energia 1 J (dżula) dostarczana w czasie 1 sekundy. W watach wyrażana jest np. moc żarówek, drobnych sprzętów gospodarstwa domowego.
Moc bardziej “energochłonnych” urządzeń domowych jak np. zmywarki, pralki, grzejniki czy podgrzewacze wody podawana jest na ogół w kilowatach (1 kW = 1000 W). Natomiast moc generatorów zainstalowanych w elektrowniach wyrażana jest w megawatach (1 MW = 1000 kW). Największe generatory pracujące w polskim systemie elektroenergetycznym mają moc 500 MW i zainstalowane są w Elektrowni Kozienice.
Moc przyłączeniowa
moc czynna zaplanowana do pobierania lub wprowadzania do sieci, określona w umowie o przyłączenie, jako wartość maksymalna ze średnich wartości tej mocy w okresie 15 minut, a służąca do zaprojektowania przyłączenia.
Moc umowna
moc czynna pobierana lub wprowadzana do sieci, określona w umowie o świadczenie usług przesyłowych lub umowie sprzedaży energii, jako wartość maksymalna ze średnich wartości tej mocy liczona w czasie 15 minut lub w przypadku, gdy urządzenia pomiarowe na to pozwalają – w czasie 1 godziny.
Nielegalne pobieranie energii elektrycznej
pobieranie energii elektrycznej niezgodnie z zapisami umowy lub w ogóle bez zawarcia umowy z przedsiębiorstwem energetycznym.
Prąd elektryczny
ukierunkowany przepływ swobodnych ładunków elektrycznych pod wpływem pola elektrycznego w środowisku przewodzącym. Prąd elektryczny w metalach i półprzewodnikach jest związany z przepływem elektronów i dziur (pasmowa teoria ciała stałego), w elektrolitach - z przepływem jonów, w gazach - jonów i elektronów (wyładowanie elektryczne). Za kierunek prądu elektrycznego przyjmuje się umownie kierunek przepływu ładunków dodatnich.
Wielkościami charakteryzującymi prąd elektryczny są jego natężenie i gęstość. Związek między natężeniem prądu elektrycznego i napięciem opisuje prawo Ohma. Rozróżnia się prąd elektryczny: - stały (natężenie prądu nie zmienia się w czasie) - zmienny, którego szczególnym przypadkiem jest prąd przemienny. Najważniejsze zjawiska towarzyszące występowaniu prądu: - powstawanie pola magnetycznego - wydzielanie ciepła. Źródłami prądu są ogniwa galwaniczne, fotoelektryczne, termoelektryczne oraz prądnice elektryczne.
Przyłącze
odcinek sieci wraz z niezbędnymi urządzeniami lub ich zespołami służącymi połączeniu sieci energetycznej niskiego napięcia z instalacją odbiorczą. W przyłączu znajduje się zabezpieczenie główne obiektu oraz układ pomiarowy służący do rozliczeń z dostawcą energii elektrycznej.
Taryfa
zbiór cen i stawek opłat oraz warunków ich stosowania, opracowany przez przedsiębiorstwo energetyczne i wprowadzony jako obowiązujący dla wyszczególnionych w nim grup klientów (odbiorców) w trybie określonym ustawą „Prawo Energetyczne”.
Tablica rozdzielcza
urządzenie, z którego rozchodzą się poszczególne obwody elektryczne instalacji domowej. W tablicy rozdzielczej umieszczone są zabezpieczenia (bezpieczniki topikowe, wyłączniki samoczynne oraz różnicowe). Często zamontowany jest tam również licznik energii elektrycznej i niedostępne dla użytkownika – zaplombowane - zabezpieczenie główne.
Tabliczka znamionowa
to rodzaj “dowodu osobistego”, w który obowiązkowo powinien być wyposażony każdy odbiornik elektryczny. Wykonana jest z metalu bądź coraz częściej tworzywa sztucznego, na którym w sposób trwały umieszczone są podstawowe dane niezbędne do prawidłowej instalacji i późniejszego użytkowania. Powinna zawierać: nazwę producenta, typ i model urządzenia, rok produkcji i serię, moc znamionową, napięcie znamionowe, wymagane natężenie prądu znamionowego, częstotliwość, symbole znaków bezpieczeństwa i posiadanych certyfikatów.
Transformator
urządzenie elektroenergetyczne służące do zamiany (podwyższenia lub obniżenia) napięcia prądu przemiennego.
Układ pomiarowo-rozliczeniowy
liczniki i inne urządzenia pomiarowe lub rozliczeniowo - pomiarowe, a także układy połączeń między nimi, służące bezpośrednio lub pośrednio do pomiaru i rozliczeń dostarczonej energii elektrycznej.
Więcej informacji
Licznik prądu
Usługa przesyłowa
usługa świadczona przez dystrybutora energii, obejmująca przesyłanie i dystrybucję energii elektrycznej oraz utrzymywanie ciągłości i pewności jej dostaw.
Wat
jednostka mocy w układzie SI. Jest to moc, przy której praca 1 dżula wykonana jest w czasie 1 sekundy. Nazwa wat pochodzi od nazwiska angielskiego inżyniera i wynalazcy Jamesa Watta. Dzisiaj jest to powszechnie stosowany parametr określający praktycznie wszystkie urządzenia elektryczne, które nas otaczają. W informacjach handlowych podawana jest moc kuchenek mikrofalowych, zasilaczy w komputerach, przepływowych podgrzewaczy wody, pralek, zmywarek itp. Na tej podstawie określamy energochłonność urządzenia i jest to jeden z najistotniejszych parametrów branych pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o zakupie.
Przejdź bezpośrednio do:Początek tekstu , Szukaj , Główna nawigacja , Podnawigacja , Metanawigacja , Początek strony
